Gölhisar'ın tarihi mirası dünya arkeoloji literatürüne girdi

İlçemiz Gölhisar’da bulunan Kibyra Antik Kenti'nde, Roma döneminin inanç ve günlük yaşamına ışık tutan yaklaşık 1.800 yıllık kehanet anıtı yazıtı bilim dünyasına kazandırıldı. Agorayı ziyaret eden insanların ticaret, evlilik ve hukuki girişimler gibi önemli kararlar öncesinde başvurduğu kehanet sistemini ortaya koyan yazıt, uluslararası epigrafi dergisi Gephyra'da yayımlandı.

Gölhisar’da yer alan ve antik çağın önemli kentleri arasında bulunan Kibyra Antik Kenti, tarihi zenginlikleriyle bilim dünyasının ilgisini çekmeye devam ediyor. Kibyra kazı ekibinin incelemeleri sonucunda değerlendirilen yaklaşık 1.800 yıllık kehanet anıtı yazıtı, Roma İmparatorluk Dönemi'nde insanların günlük yaşamlarında inanç ve kehanet uygulamalarına nasıl başvurduğunu gözler önüne serdi. Uluslararası epigrafi dergisi Gephyra'da yayımlanan araştırma, Gölhisar'ın binlerce yıllık geçmişini yansıtan Kibyra'nın yalnızca mimari kalıntılarıyla değil, antik dönem insanlarının düşünce dünyasını aydınlatan yazılı eserleriyle de büyük önem taşıdığını ortaya koydu.

Roma İmparatorluk Dönemi'ne tarihlendirilen anıtsal yazıt, antik kentte yaşayan insanların önemli kararlar öncesinde bir kehanet sisteminden yararlandığını gösteriyor. Agorayı, yani kentin kamusal ve ticari yaşamının merkezini ziyaret eden kişiler; ticaret yapmak, evlenmek veya hukuki bir girişimde bulunmak gibi konularda karar vermeden önce bu sisteme danışabiliyordu. Anıt üzerinde yer alan metinler, dönemin insanlarının geleceğe ilişkin beklentilerini ve karar alma süreçlerinde dini inançlara verdikleri önemi anlamak açısından dikkat çekici bilgiler sunuyor. Araştırmanın en önemli özelliklerinden biri ise yazıtta toplam 56 farklı kehanet sonucunun bir arada bulunması. Bu sonuçların günümüze ulaşan bütünlüklü yapısı, eseri antik çağdaki kehanet uygulamalarının anlaşılması bakımından son derece değerli kılıyor.

Araştırmalara göre kehanet sistemi, koyun ve keçilerin bacak eklemlerinden elde edilen ve antik dönemde kullanılan beş adet "aşık kemiğinin" atılmasıyla işliyordu. Dört yüzünde 1, 3, 4 ve 6 değerleri bulunan kemiklerin atılması sonucunda ortaya çıkan kombinasyonlar, anıt üzerinde kayıtlı farklı kehanet metinleriyle ilişkilendiriliyordu. Elde edilen toplamın karşılık geldiği metin okunarak kişinin planladığı eylemi gerçekleştirmesi veya bir süre beklemesi yönünde tavsiye alması amaçlanıyordu. Hermes, Apollon ve Zeus gibi tanrılara adanmış dizelerin yer aldığı anıt, antik çağda dini inançların gündelik yaşamla nasıl iç içe geçtiğini gösteren önemli bir belge niteliği taşıyor. Bu yönüyle Kibyra'daki yazıt, yalnızca antik dönem yazı sanatına ilişkin bilgiler sunmakla kalmıyor; aynı zamanda insanların ticari, sosyal ve hukuki kararlarında kehanet uygulamalarının nasıl bir rol oynadığını da ortaya koyuyor.

Bir hayırsever tarafından yaptırıldığı değerlendirilen anıtın günümüze kadar ulaşmasında, Geç Antik Çağ'da farklı bir yapıda yeniden kullanılması etkili oldu. Yazıtın bir şapel duvarında devşirme taş olarak kullanılması, eserin korunmasına ve üzerindeki metinlerin önemli ölçüde bozulmadan günümüze ulaşmasına katkı sağladı. Güneybatı Anadolu'daki bazı antik kentlerde benzer kehanet anıtlarının bulunmasına rağmen, bu örneklerin çoğunun parçalar hâlinde günümüze ulaşması, Kibyra'daki eserin önemini daha da artırıyor. Üzerinde 56 farklı kehanet sonucunu barındıran yazıt, bütünlüğü ve içerdiği bilgiler bakımından nadir örnekler arasında değerlendiriliyor.

Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Gölhisar Meslek  Yüksekokulunun da bulunduğu Gölhisar ilçesinin en önemli tarihi değerlerinden Kibyra Antik Kenti, her yeni araştırmayla bölgenin kültürel mirasına ilişkin bilinmeyenleri gün yüzüne çıkarıyor. Uluslararası bir bilimsel dergide yayımlanan kehanet anıtı araştırması, Gölhisar'ın arkeolojik açıdan taşıdığı önemi bir kez daha gündeme taşıdı. 

Antik kentte ortaya çıkarılan her yeni bulgu, bölgenin geçmişine ışık tutarken Anadolu'nun antik dönem kültürü ve inanç sistemlerinin anlaşılmasına da katkı sağlıyor. Yaklaşık 1.800 yıllık kehanet anıtı, Gölhisar'ın tarih ve kültür turizmi açısından sahip olduğu potansiyeli de hatırlatıyor. Kibyra'nın bilimsel çalışmalarla daha yakından tanınması, ilçenin kültürel değerlerinin ulusal ve uluslararası ölçekte görünürlüğünün artması bakımından önem taşıyor. Gölhisar'ın binlerce yıllık tarihini geleceğe taşıyan Kibyra Antik Kenti, bu önemli keşifle bir kez daha dikkatleri üzerine çekti.